"Allah kendini 99 isimle tanıtır. Ve bu isimlerin her biri, teslim olan bir kalbe ayrı bir kapı açar."
Bir insanı tanımak istediğinizde ne yaparsınız? Adını sorarsınız. Sonra ne yaptığını, nasıl biri olduğunu öğrenirsiniz. Her öğrendiğiniz şey, o insana olan güveninizi artırır.
Allah da kendini böyle tanıtıyor. Kur'an'da kendini 99 isimle anlatıyor. Her isim, O'nun bir özelliğini gösteriyor. Ve her özellik, teslim olan bir kalbe ayrı bir kapı açıyor.
Kur'an bu isimlerden bahsederken ne diyor? Araf Suresi, 180. ayet:
"En güzel isimler Allah'ındır. O halde O'na o güzel isimlerle dua edin. O'nun isimleri hakkında eğri yola gidenleri bırakın; onlar yaptıklarının cezasını çekeceklerdir."
— Araf 180 (Diyanet Meali)
"O'na o güzel isimlerle dua edin." Yani isimleri bilmek, sadece bilgi değil; bir dua anahtarıdır. "Ya Gaffâr" diyen, bağışlanma kapısını çalar. "Ya Rezzâk" diyen, rızık kapısını çalar. Her isim, bir kapıdır.
Diğer çeviriler:
"En güzel isimler Allah'ındır. O'na o güzel isimlerle yalvarın. O'nun isimleri konusunda eğri yola gidenleri bırakın. Onlar, yapıp ettiklerinin cezasını çekeceklerdir."
— Araf 180 (Yaşar Nuri Öztürk Meali)
"En güzel isimler Allah'ındır. O halde O'na o isimlerle dua edin. O'nun isimleri hakkında sapıtanları bırakın. Onlar, yaptıklarının cezasını göreceklerdir."
— Araf 180 (Mustafa İslamoğlu Meali)
Taha Suresi, 8. ayet aynı gerçeği tekrarlıyor:
"Allah, kendisinden başka hiçbir ilah olmayandır. En güzel isimler O'nundur."
— Taha 8 (Diyanet Meali)
Ve İsra Suresi, 110. ayet, isimlerin çeşitliliğine dikkat çekiyor:
"De ki: İster Allah deyin, ister Rahman deyin. Hangisiyle derseniz deyin, en güzel isimler O'nundur..."
— İsra 110 (Diyanet Meali)
Şimdi en önemli ayetlere gelelim. Haşr Suresi'nin son iki ayeti, 99 ismin 15'ini doğrudan içinde barındırıyor:
"O, kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah'tır. O, Melik'tir, Kuddûs'tür, Selâm'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Azîz'dir, Cebbâr'dır, Mütekebbir'dir. Allah, onların ortak koştuklarından uzaktır."
— Haşr 23 (Diyanet Meali)
"O, yaratan, var eden, şekil veren Allah'tır. En güzel isimler O'nundur. Göklerdeki ve yerdeki her şey O'nu tesbih eder. O, Azîz'dir, Hakîm'dir."
— Haşr 24 (Diyanet Meali)
Bu ayetlerde 15 isim var: Melik, Kuddûs, Selâm, Mü'min, Müheymin, Azîz, Cebbâr, Mütekebbir, Hâlık, Bâri', Musavvir, Azîz (tekrar), Hakîm. Ve ayetin sonunda çarpıcı bir detay: "Göklerdeki ve yerdeki her şey O'nu tesbih eder." Yani evrenin tamamı, bu isimleri zikrediyor.
Şimdi 99 ismin tamamına bakalım. Her isim, anlamı ve Kur'an'da geçtiği ayetle birlikte:
| # | İsim | Anlamı | Kur'an'da geçtiği ayet |
|---|---|---|---|
| 1 | Allah | Kendisinden başka ilah olmayan | İhlas 1 — "De ki: O Allah birdir." |
| 2 | er-Rahmân | Rahmeti her şeyi kuşatan | Fatiha 1 — "Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla." |
| 3 | er-Rahîm | Çok merhametli, esirgeyen | Fatiha 1 — "Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla." |
| 4 | el-Melik | Mülkün sahibi, hükümdar | Taha 114 — "Gerçek hükümdar olan Allah yücedir." |
| 5 | el-Kuddûs | Her türlü eksiklikten uzak | Haşr 23 — "O, Melik'tir, Kuddûs'tür..." |
| 6 | es-Selâm | Esenlik veren, kurtuluşa erdiren | Haşr 23 — "O, Selâm'dır..." |
| 7 | el-Mü'min | Güven veren, iman veren | Haşr 23 — "O, Mü'min'dir..." |
| 8 | el-Müheymin | Her şeyi gözetip koruyan | Haşr 23 — "O, Müheymin'dir..." |
| 9 | el-Azîz | Güçlü, üstün, yenilmez | Haşr 23 — "O, Azîz'dir..." |
| 10 | el-Cebbâr | İradesini kabul ettiren, eksikleri tamamlayan | Haşr 23 — "O, Cebbâr'dır..." |
| 11 | el-Mütekebbir | Büyüklükte eşi olmayan | Haşr 23 — "O, Mütekebbir'dir..." |
| 12 | el-Hâlık | Yaratan, yoktan var eden | Haşr 24 — "O, yaratan (Hâlık) Allah'tır..." |
| 13 | el-Bâri' | Her şeyi kusursuz yaratan | Haşr 24 — "O, var eden (Bâri') Allah'tır..." |
| 14 | el-Musavvir | Şekil veren | Haşr 24 — "O, şekil veren (Musavvir) Allah'tır..." |
| 15 | el-Gaffâr | Çok bağışlayan | Nuh 10 — "Rabbinizden bağışlanma dileyin; çünkü O, çok bağışlayıcıdır." |
| 16 | el-Kahhâr | Her şeye galip gelen | Ra'd 16 — "O, birdir, kahredicidir." |
| 17 | el-Vehhâb | Karşılıksız veren | Sad 9 — "Güçlü ve karşılıksız veren Rabbinin rahmet hazineleri..." |
| 18 | er-Rezzâk | Rızık veren | Zariyat 58 — "Şüphesiz rızkı veren, güçlü ve metin olan Allah'tır." |
| 19 | el-Fettâh | Kapıları açan, hükmeden | Sebe 26 — "De ki: Aramızı Rabbimiz açacaktır (hükmedecektir)." |
| 20 | el-Alîm | Her şeyi bilen | Bakara 29 — "O, her şeyi bilendir." |
| 21 | el-Kâbıd | Daraltan, sıkan | Bakara 245 — "Allah dilediğine bol verir, dilediğinden kısar." |
| 22 | el-Bâsıt | Genişleten, açan | Bakara 245 — "Allah dilediğine bol verir, dilediğinden kısar." |
| 23 | el-Hâfıd | Alçaltan | Vakıa 3 — "O, alçaltıcıdır, yükselticidir." |
| 24 | er-Râfi' | Yükselten | Vakıa 3 — "O, alçaltıcıdır, yükselticidir." |
| 25 | el-Mu'izz | Aziz eden, şeref veren | Al-i İmran 26 — "Dilediğini aziz eder, dilediğini alçaltırsın." |
| 26 | el-Muzill | Zillete düşüren | Al-i İmran 26 — "Dilediğini aziz eder, dilediğini alçaltırsın." |
| 27 | es-Semî' | Her şeyi işiten | Bakara 127 — "Şüphesiz sen işitensin, bilensin." |
| 28 | el-Basîr | Her şeyi gören | Bakara 96 — "Allah, onların yaptıklarını görendir." |
| 29 | el-Hakem | Hükmeden | Hud 45 — "Sen hükmedenlerin en iyisisin." |
| 30 | el-Adl | Adaletli | Enam 115 — "Rabbinin sözü doğruluk ve adalet bakımından tamamlanmıştır." |
| 31 | el-Latîf | Lütufkâr, en ince işleri bilen | Enam 103 — "O, latiftir, haberdardır." |
| 32 | el-Habîr | Her şeyden haberdar | Enam 103 — "O, latiftir, haberdardır." |
| 33 | el-Halîm | Yumuşak davranan, acele cezalandırmayan | Bakara 235 — "Allah, çok bağışlayandır, çok yumuşak davranandır." |
| 34 | el-Azîm | Büyük, yüce | Bakara 255 — "O, yücedir, büyüktür." |
| 35 | el-Gafûr | Çok bağışlayan | Bakara 173 — "Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok esirgeyendir." |
| 36 | eş-Şekûr | Şükrü kabul eden, karşılığını veren | Fatır 30 — "O, çok bağışlayandır, şükrün karşılığını verendir." |
| 37 | el-Aliyy | Yüce | Bakara 255 — "O, yücedir, büyüktür." |
| 38 | el-Kebîr | Büyük | Ra'd 9 — "O, büyüktür, yücedir." |
| 39 | el-Hafîz | Koruyan | Hud 57 — "Şüphesiz Rabbim her şeyi koruyandır." |
| 40 | el-Mukît | Rızık veren, gücü yeten | Nisa 85 — "Allah her şeye gücü yetendir." |
| 41 | el-Hasîb | Hesaba çeken, yeten | Nisa 6 — "Allah, hesap sorucu olarak yeter." |
| 42 | el-Celîl | Celal sahibi, azametli | Rahman 27 — "Celal ve ikram sahibi Rabbinin yüzü baki kalır." |
| 43 | el-Kerîm | Cömert, kerem sahibi | İnfitar 6 — "Seni yaratan kerim Rabbine karşı seni aldatan nedir?" |
| 44 | er-Rakîb | Gözetleyen | Nisa 1 — "Şüphesiz Allah, üzerinizde gözetleyicidir." |
| 45 | el-Mucîb | Duaları kabul eden | Hud 61 — "Şüphesiz Rabbim yakındır, duaları kabul edendir." |
| 46 | el-Vâsi' | Rahmeti geniş | Bakara 268 — "Allah, lütfu geniş olandır, bilendir." |
| 47 | el-Hakîm | Hikmet sahibi | Bakara 32 — "Şüphesiz sen her şeyi bilensin, hikmet sahibisin." |
| 48 | el-Vedûd | Çok seven, sevgi dolu | Buruc 14 — "O, çok bağışlayandır, çok sevendir." |
| 49 | el-Mecîd | Şanı yüce | Buruc 15 — "Arşın sahibidir, şanı yücedir." |
| 50 | el-Bâis | Dirilten, gönderen | Fatır 9 — "Allah, ölüleri diriltendir." |
| 51 | eş-Şehîd | Şahit olan | Nisa 79 — "Biz seni insanlara şahit olarak gönderdik." |
| 52 | el-Hakk | Gerçek, hak | Enam 62 — "Sonra gerçek olan Mevlâları olan Allah'a döndürülürler." |
| 53 | el-Vekîl | Vekil olan, güvenilen | Al-i İmran 173 — "Allah bize yeter, O ne güzel vekildir." |
| 54 | el-Kaviyy | Çok güçlü | Hud 66 — "Şüphesiz Rabbim güçlüdür, üstündür." |
| 55 | el-Metîn | Çok sağlam | Zariyat 58 — "Şüphesiz rızkı veren, güçlü ve metin olan Allah'tır." |
| 56 | el-Veliyy | Dost, yardımcı | Şura 28 — "O, velidir, hamîddir." |
| 57 | el-Hamîd | Övülmeye layık | İbrahim 8 — "Allah, her bakımdan zengindir, övgüye layıktır." |
| 58 | el-Muhsî | Her şeyi sayan | Meryem 94 — "O, onları saymış ve bir bir hesaplamıştır." |
| 59 | el-Mubdi' | İlk kez yaratan | Yunus 34 — "Yaradılışı başlatan Allah'tır, sonra onu yeniden yaratacaktır." |
| 60 | el-Muîd | Yeniden yaratan | Yunus 34 — "Yaradılışı başlatan Allah'tır, sonra onu yeniden yaratacaktır." |
| 61 | el-Muhyî | Dirilten | Mümin 68 — "O, diriltendir, öldürendir." |
| 62 | el-Mumît | Öldüren | Mümin 68 — "O, diriltendir, öldürendir." |
| 63 | el-Hayy | Diri, canlı | Bakara 255 — "O, diridir, kayyumdur." |
| 64 | el-Kayyûm | Her şeyi ayakta tutan | Bakara 255 — "O, diridir, kayyumdur." |
| 65 | el-Vâcid | Dilediğini bulan | Sad 44 — "Biz onu sabırlı bulduk." (Kök anlamıyla: "veced" = bulmak) |
| 66 | el-Mâcid | Şanı yüce, kerem sahibi | Buruc 15 — "Arşın sahibidir, şanı yücedir." (el-Mecîd ile aynı kök) |
| 67 | el-Vâhid | Tek, bir | Ra'd 16 — "O, birdir, kahredicidir." |
| 68 | es-Samed | Her şeyin kendisine muhtaç olduğu | İhlas 2 — "Allah Samed'dir." |
| 69 | el-Kâdir | Gücü yeten | Bakara 20 — "Allah'ın gücü her şeye yeter." |
| 70 | el-Muktedir | Her şeye gücü yeten | Kamer 55 — "Gücü her şeye yeten Melik'in huzurunda." |
| 71 | el-Mukaddim | Öne alan | Kaf 18 — "Öne geçirdiği ve geride bıraktığı her şeyi yazan..." (kök anlamıyla) |
| 72 | el-Muahhir | Geriye bırakan | Kaf 18 — "Öne geçirdiği ve geride bıraktığı her şeyi yazan..." (kök anlamıyla) |
| 73 | el-Evvel | İlk | Hadid 3 — "O, evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır." |
| 74 | el-Âhir | Son | Hadid 3 — "O, evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır." |
| 75 | ez-Zâhir | Aşikâr, görünen | Hadid 3 — "O, evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır." |
| 76 | el-Bâtın | Gizli | Hadid 3 — "O, evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır." |
| 77 | el-Vâlî | Yöneten | Ra'd 11 — "Onlar için Allah'tan başka ne bir koruyucu (veli) ne de bir yardımcı vardır." (kök anlamıyla) |
| 78 | el-Müteâlî | Yüce, aşkın | Ra'd 9 — "O, büyüktür, yücedir (müteâlî)." |
| 79 | el-Berr | İyilik eden | Tur 28 — "Şüphesiz O, iyilik edendir, merhametlidir." |
| 80 | et-Tevvâb | Tövbeleri kabul eden | Bakara 37 — "Şüphesiz O, tövbeleri kabul edendir, merhametlidir." |
| 81 | el-Müntakim | İntikam alan, cezalandıran | Secde 22 — "Şüphesiz biz, suçlulardan intikam alırız." |
| 82 | el-Afüvv | Çok affeden | Nisa 43 — "Şüphesiz Allah, çok affedendir, çok bağışlayandır." |
| 83 | er-Raûf | Çok şefkatli | Tevbe 117 — "Şüphesiz O, onlara karşı çok şefkatlidir, çok merhametlidir." |
| 84 | Mâlikü'l-Mülk | Mülkün sahibi | Al-i İmran 26 — "De ki: Ey mülkün sahibi olan Allah'ım!" |
| 85 | Zü'l-Celâli ve'l-İkrâm | Celal ve ikram sahibi | Rahman 27 — "Celal ve ikram sahibi Rabbinin yüzü baki kalır." |
| 86 | el-Muksit | Adaletle hükmeden | Nisa 135 — "Ey iman edenler! Adaleti (kıst) ayakta tutun..." (kök anlamıyla) |
| 87 | el-Câmi' | Toplayan | Al-i İmran 9 — "Şüphesiz Allah, insanları geleceğinde şüphe olmayan günde toplayacaktır." |
| 88 | el-Ganiyy | Zengin, muhtaç olmayan | Fatır 15 — "Allah, zengindir, övgüye layıktır." |
| 89 | el-Mugnî | Zengin eden | Necm 48 — "Şüphesiz O, zengin edendir, ihtiyaç giderendir." |
| 90 | el-Mâni' | Engelleyen, koruyan | Hadid 29 — "Allah, lütfunu dilediğine verir." (kök anlamıyla: men' = engelleme) |
| 91 | ed-Dârr | Zarar veren | Yunus 107 — "Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O'ndan başka giderecek yoktur." (kök anlamıyla) |
| 92 | en-Nâfi' | Fayda veren | Yunus 107 — "Sana bir iyilik dilerse, O'nun lütfunu geri çevirecek yoktur." (kök anlamıyla) |
| 93 | en-Nûr | Nur, ışık | Nur 35 — "Allah, göklerin ve yerin nurudur." |
| 94 | el-Hâdî | Doğru yola ileten | Furkan 31 — "Rabbin, hidayet eden ve yardım eden olarak yeter." |
| 95 | el-Bedî' | Eşsiz yaratan | Bakara 117 — "Gökleri ve yeri yoktan var edendir (bedî')." |
| 96 | el-Bâkî | Baki, kalıcı | Rahman 27 — "Celal ve ikram sahibi Rabbinin yüzü baki kalır." |
| 97 | el-Vâris | Mirasçı, her şeyin varisi | Hicr 23 — "Şüphesiz dirilten de öldüren de biziz; varis olan da biziz." |
| 98 | er-Reşîd | Doğru yolu gösteren | Cin 2 — "O, doğru yola iletiyor (reşed)." (kök anlamıyla) |
| 99 | es-Sabûr | Çok sabırlı | Bakara 153 — "Şüphesiz Allah, sabredenlerle beraberdir." (kök anlamıyla) |
Şimdi bu listeye bir kez daha bakalım. 99 isim, 99 kapı:
Her isim, teslim olan bir kalbe ayrı bir kapı açar. Çünkü her isim, Allah'ın bir yönünü gösterir. Ve her yönü gören kalp, O'na biraz daha teslim olur.
Belki de bu yüzden Kur'an, "En güzel isimler Allah'ındır" diyor. Çünkü isimleri bilmek, Allah'ı tanımaktır. Allah'ı tanımak, teslimiyeti derinleştirmektir. Ve teslimiyet, huzurun ta kendisidir.
Bu isimleri bilen bir kalp, artık aynı kalmaz. Peki bu kitap, milyarlarca insanın derdine nasıl derman oluyor?
[Sonraki bölüm: BÖLÜM 15 — Şifanın Teslimiyeti]